Referentiecase klimaatbestendige stad snel te realiseren

Samenvatting van het project:

Het gemeentebestuur van vestingstadje Elburg zag dat er steeds vaker extreme weersomstandigheden ontstaan. Om te voorkomen dat bij extreme regenbuien wateroverlast en vochtige kelders in de oude panden zouden optreden, wilden ze graag het regenwater kunnen bergen en afvoeren. Daarnaast wilden ze hittestress voorkomen. Echter, er was geen mogelijkheid voor een infiltratievoorziening in de smalle straat. Bovendien mochten de grondlagen niet geroerd worden vanwege de mogelijk archeologische waarde. Benieuwd hoe dit opgelost werd? Lees dan verder.

In deze referentiecase zijn de gemeente Elburg en de aannemer Van Gelder aan het woord.


Grootscheepse herinrichting binnenstad

Op verzoek van de projectbegeleidingsgroep – die de belangen behartigde van onder andere de bewoners, winkeliers, horeca, toerisme en de oudheidkundige vereniging - heeft de binnenstad van Elburg een grootscheepse herinrichting ondergaan. We zijn in gesprek met Gerard Riezebos, adviseur civiele projecten bij de Gemeente Elburg. “Na een intensief voortraject kwam de projectbegeleidingsgroep met een plan om de bestrating van de Vesting aan te passen en de afwatering te realiseren met een lijngoot. Wij hebben als gemeente dit plan beoordeeld en uitgewerkt in een technisch tekening. Gelijktijdig is deze kans aangegrepen om voor Elburg een klimaatbestendige binnenstad te realiseren”.


In Elburg kozen ze ervoor om het regenwater dat valt op de daken van woningen af te koppelen van de riolering en het via de Q-max te transporteren naar De Beek die uitkomt in de Vestinggracht.

“Gelijktijdig is deze kans aangegrepen om voor Elburg een klimaatbestendige binnenstad te realiseren”

Gerard Riezebos, adviseur civiele projecten bij de Gemeente Elburg


Tijd en mogelijk archeologische vondsten de grootste uitdaging

Na een aanbestedingsprocedure hebben de Gemeente Elburg en Aannemingsmaatschappij Van Gelder samengewerkt in een bouwteam. “Onze opdracht bestond uit herstratingswerkzaamheden en het aanbrengen van een hemelwaterriool om woningen af te koppelen”, vertelt Erwin van Boven, ontwerpleider bij Aannemingsmaatschappij Van Gelder. “Al het hemelwater moest geloosd worden op de beek die dwars door stad loopt. Gezien de uitstraling van het historische stadje had een lijngoot de voorkeur.”

De opdracht leek simpel, maar dat was het niet. Tijd was de grootste vijand. Er werd in januari 2021 gestart met de uitvoering van het project. Omdat traditiegetrouw het toerismeseizoen begint met Pasen was het streven om dan de terrassen en de vestingstad weer toegankelijk te hebben. “Om de opleverdatum te behalen wilden we eigenlijk niet te diep gaan graven in deze oude vestingstad, want de kans bestond dat we op archeologisch vondsten zouden stuiten. Daarom zijn wij op zoek gegaan naar een hemelwaterriool met minder dekking”, vertelt Erwin.


"Dit product is een supercombi van een lijngoot die hemelwater opvangt en verzamelt om het vervolgens klimaatadaptief af te voeren"

Gerard Riezebos, adviseur civiele projecten bij de Gemeente Elburg



“Deze lijngoot is heel iets duurder dan kolken en het aanleggen van een aparte hemelwaterafvoer. Maar op de inbouw wonnen we zoveel extra dat het erg interessant was. We konden met dit product gelukkig over de waterleiding van de Vitens heen, waardoor we minder diep hoefden te graven. Hierdoor hadden we ook geen risico op archeologische vondsten en hielden we grip op de planning.”

Erwin van Boven, ontwerpleider bij Aannemingsmaatschappij Van Gelder


Regenwater verzamelleiding voor klimaatbestendige binnenstad

In Elburg vonden ze het ook belangrijk dat bij extreme regenbuien het water geborgen en afgevoerd zou worden, zodat wateroverlast maar ook vochtige kelders in de oude panden voorkomen zou worden. Daarnaast wilden ze graag hittestress op warme dagen voorkomen. De beperkte tijd, het voorkomen van archeologische vondsten en de wens voor een duurzame klimaatbestendige stad waren belangrijke factoren in de zoektocht naar de juiste oplossing. De oplossing voor deze uitdaging werd gevonden bij ACO met de Q-max, een sleufgoot waar geen leidingwerk meer voor noodzakelijk is en die hoog onder het maaiveld te plaatsen is. In tegenstelling tot systemen met separate verzamelleiding kon deze sleufgoot worden aangesloten op de stadsgracht.

Waar tot voor kort het relatief schone regenwater altijd in het rioolwater terecht kwam, wordt het regenwater tegenwoordig steeds vaker opgevangen. Simpelweg omdat het goed te gebruiken is. Zo kun je het duurzaam inzetten om er bijvoorbeeld bomen en planten mee water te geven en de hittestress te beperken op warme dagen, tegelijkertijd ontlast je dan ook de riolering tijdens extreme regenval. In Elburg kozen ze ervoor om het regenwater dat valt op de daken van woningen af te koppelen van de riolering en het via de Q-max te transporteren naar De Beek die uitkomt in de Vestinggracht.

Gerard is blij met de keuze voor de Q-max, ‘Het is al even geleden dat Rieks Hulst, sales engineer bij ACO, mij tijdens een van zijn interessante koffiegesprekken vertelde over de Q-max. Dit gesprek is mij bijgebleven, want dit product is een supercombi van een lijngoot die hemelwater opvangt en verzamelt om het vervolgens klimaatadaptief af te voeren. De producten van ACO liggen prijstechnisch misschien iets hoger, maar we krijgen er op alle fronten kwaliteit voor terug. Het merk ACO is in mijn ogen een van de beste producten die op de markt verkrijgbaar zijn.”

Snel te verwerken kostenbesparende oplossing

Omdat we ook benieuwd zijn naar de verwerking van de Q-max zijn we in gesprek gegaan met Henri Struik, uitvoerder bij van Gelder. “Het afkoppelen van het hemelwater ging met de Q-max heel eenvoudig, omdat we zelf de zij-aansluitingen konden aanbrengen. Ik zou de Q-max in binnenstedelijk gebied best wel vaker willen gebruiken. Het is een licht product en daardoor heel makkelijk te zetten en snel te plaatsen. Er is veel minder grondverzet nodig en we hoefden geen knipgaten te maken zoals bij kolken. Vanuit ACO heb ik een goede ondersteuning gekregen want ze stonden altijd met raad en daad voor mij klaar. Het was voor mij een bijzonder project omdat het in mooie oude stad was met het hoofdkantoor van Van Gelder om de hoek. Het is een van de mooiste werken die ik gemaakt heb.”

“Deze lijngoot is heel iets duurder dan kolken en het aanleggen van een aparte hemelwaterafvoer”, vertelt Erwin. “Maar op de inbouw wonnen we zoveel extra dat het erg interessant was. We konden met dit product gelukkig over de waterleiding van de Vitens heen, waardoor we minder diep hoefden te graven. Hierdoor hadden we ook geen risico op archeologische vondsten en hielden we grip op de planning zodat we de gewenste opleverdatum konden halen.”

"De producten van ACO liggen prijstechnisch misschien iets hoger maar we krijgen er op alle fronten kwaliteit voor terug."

Gerard Riezebos, adviseur civiele projecten bij de Gemeente Elburg

"Ik kende ACO alleen van de lijngoten, maar nu weet ik dat ze veel meer oplossingen in huis hebben. Bij ACO is alles bespreekbaar en oplosbaar waardoor we zeker vaker moeten samenwerken.”

Erwin van Boven, ontwerpleider bij Aannemingsmaatschappij Van Gelder


Beeldbepalende uitstraling

Omdat het oude straatprofiel als oncomfortabel werd ervaren, moest ook de bestrating worden aangepakt. Bij het herstraten van de Vischpoortstraat en de Jufferenstraat heeft Van Gelder ervoor gezorgd dat het regenwater naar de zijkanten afloopt, zodat het in de sleufgoot van de Q-max terechtkomt. Het relatief schone regenwater komt vervolgens in de vestinggracht terecht, zodat het kan bijdragen aan de verkoeling van het vestingstadje. Dankzij de smalle sleuf valt de Q-max valt deze lijngoot nauwelijks op in het straatbeeld. En natuurlijk is het reinigen van ACO lijngoten geen probleem. Er is zelfs een oplossing waar geen opspattend water vrijkomt, zodat de omgeving en voorbijgangers geen overlast ervaren tijdens het reinigen. Zo hou je een mooi en schoon straatbeeld. Meer weten? #askACO

Erwin blikt trots terug op het project en de samenwerking; “We hadden in het project best wel een paar uitdagingen over de technische invulling. Zo hadden we te maken met een oude stad en hoogteverschillen. Johannes Doornbosch de accountmanager van ACO, heeft in alles goed meegedacht. Ik kende ACO alleen van de lijngoten, maar nu weet ik dat ze veel meer oplossingen in huis hebben. Bij ACO is alles bespreekbaar en oplosbaar waardoor we zeker vaker moeten samenwerken.”

Ook Gerard is tevreden met het resultaat. “We hebben op tijd de herinrichting van de binnenstad afgerond zodat op tijd de terrassen open konden. Door de woningen af te koppelen en het hemelwater te transporteren naar De Beek, blijft het regenwater waar het valt en wordt het niet afgevoerd naar de zuivering. Het ACO-systeem kan een bui 10 afvoeren en hiermee is de vesting goed voorbereid op de toekomst. Door het aanbrengen van een koelte-eiland voorkomen we hittestress. Het wordt voor toeristen in de zomer goed toeven op de koelte-eilanden in de stad met watertappunten, bankjes en bomen.”

Meer innovaties om regenwater slim te gebruiken

Door klimaatverandering worden regenbuien intensiever, neemt de kans op wateroverlast toe en wordt de riolering meer belast. Met een intelligent duurzaam stedelijk afwaterings systeem (I-DSAS) biedt je bescherming tegen overvloedig hemelwater, beperk je hittestress in de stad, zorg je voor het stedelijk groen én ontlast je de riolering. Rieks Hulst, Sales-Engineer bij ACO, vertelt je graag meer in zijn blog over het managen van hemelwater

Het duurzaam gebruiken van regenwater is belangrijk om het riool te ontlasten. Anders dan in Elburg zijn er ook situaties denkbaar waar het afstromende water schoner moet zijn. Bijvoorbeeld als hemelwater aangesloten moet worden op een wadi, of als het geborgen moet worden om later te kunnen gebruiken voor het besproeien van beplanting. In deze situaties is vaak een aanvullende voorziening nodig om de vervuiling uit het afstromende hemelwater te halen. Want afstromend hemelwater van daken en verkeersoppervlakken is vaak vervuild door zink van daken, afgesleten deeltjes van autobanden, remstof, roetdeeltjes, slib of olie. Wij vertellen je graag over de best beschikbare techniek of ze ontwikkelen voor een interessante oplossing, zodat het water voldoende schoon is voor verdere toepassing

Nodig ons - net zoals Gerard Riezebos gedaan heeft - uit voor een interessant koffiegesprek, daag ons uit en laten we samen ontwikkelen. Wij stellen onze kennis graag ter beschikking, zodat er betere doordachte en uitvoerbare oplossingen komen die sneller te verwerken zijn. "askACO" noemen we dat. Van deze ‘way of working’ mogen ontwerpers, aannemers en opdrachtgevers gratis gebruik maken. ACO zorgt voor de afwateringsexpertise en jij houdt de eindregie. Dus heb je een vraag over het monitoren, opvangen, reinigen, vasthouden en afvoeren van water? #askACO


Swipe over deze fotorol voor de fotoreportage:

Ook interesse in een klimaatadaptieve oplossing die snel te plaatsen is en dus uiteindelijk goedkoop is?

Wij stellen onze kennis graag ter beschikking, zodat er betere doordachte en uitvoerbare oplossingen komen die sneller te verwerken zijn. "askACO" noemen we dat. Van deze ‘way of working’ mogen ontwerpers, aannemers en opdrachtgevers gratis gebruik maken. #askACO. Of bekijk hieronder ter inspiratie alvast een paar referenties en blogs over onze klimaatadaptieve oplossingen.